UITGELICHT NIEUWE AANWINSTEN VOORJAARSCOLLECTIE 2026

Betsy Westendorp-Osieck (Amsterdam, 1880–1968)

Portret van een jonge vrouw met parasol, vissende man op de achtergrond

Gouache op papier, 22 × 16 cm

Parijs, ca. 1913–1914

(Prijs op aanvraag)

Het werk

Een jonge vrouw kijkt ons aan. Kalm, direct, zonder onderdanigheid. Haar donkere haar valt in een lange vlecht over haar schouder, haar blik is helder en bruin, haar gelaatstrekken fijn en met grote zekerheid getekend. Achter haar hoofd torenen de ribben van een grote gevlochten parasol op — een halo van riet en bamboe die haar figuur omlijst als een profane Madonna. In haar hand houdt zij de steel van de parasol vast, waaraan een klein decoratief ornament hangt.

Wat de compositie bijzonder maakt is wat zich afspeelt op de achtergrond: in het losse, impressionistisch geschilderde groen is vaag maar onmiskenbaar een vissende man te onderscheiden. Hij staat stil, gericht op het water — een stille tegenhanger van de vrouw die ons aankijkt. Buitenlicht sijpelt door de groene omgeving. Dit werk is geschilderd in de open lucht, vermoedelijk aan een rivier, vijver of park in of rond Parijs.

Het gezicht is het meest uitgewerkte element: de ogen met grote zorg geschilderd, de huid opgebouwd in lagen van beige, grijs en gebroken wit. Rondom lost de compositie losser op — de achtergrond en de parasol zijn gesuggereerd eerder dan uitgewerkt. Dat contrast tussen minutieuze gezichtsbehandeling en vluchtige omgeving is een bewuste keuze die de blik onvermijdelijk naar het gelaat trekt.

Een Frans model in Parijse geest

De vrouw heeft trekken die haar eerder als Frans dan als Aziatisch identificeren — de lichtgekleurde huid, de fijne neus, de enigszins geïdealiseerde gelaatstrekken. Toch draagt zij iets van het geïdealiseerde schoonheidsideaal dat in de Parijse kunstkringen van 1913 sterk leefde: het japonisme, de fascinatie voor Oost-Aziatische esthetiek, had de Europese schilderkunst al decennia doordrenkt. Donker haar, amandelvormige ogen, een zekere stille gratie — dit waren kwaliteiten die Parijse schilders bewust in hun modellen zochten en accentueerden, ongeacht de werkelijke afkomst van de geportretteerde. Osieck speelt met dat ideaal, maar geeft haar model tegelijkertijd een individualiteit en aanwezigheid die het werk boven het decoratieve uittilt.

Buiten schilderen — een daad van vrijheid

De Joffers schilderden zelden buiten, omdat het ongepast werd gevonden voor een vrouw alleen om met schilderkist en veldezel de natuur in te trekken.  In Amsterdam hield die sociale norm hen grotendeels binnen de ateliermuren. Maar Parijs was anders. Vrij van de Amsterdamse conventies, in de stad die voor elke ambitieuze kunstenaar van die tijd de hoofdstad van de vrijheid was, kon Osieck doen wat thuis ongebruikelijk was: naar buiten gaan, neerstrijken aan het water, en schilderen wat zij zag — een jonge vrouw met een parasol, en op de achtergrond een man die vist.

Die alledaagse buitenscène, gevangen in een klein maar meesterlijk formaat, plaatst dit werk in een traditie die verder reikt dan de Joffers alleen. Het is verwant aan de Franse impressionisten die het park, de rivier en het stadsleven tot hun domein maakten — Monet, Renoir, Berthe Morisot. Osieck absorbeert die traditie en maakt haar eigen.

Parijs, 1913

Met haar Zelfportret won Osieck in 1913 een zilveren medaille op de tentoonstelling De Vrouw 1813–1913  — hetzelfde jaar waarin dit gouache vermoedelijk werd gemaakt. Twee jaar later ontving zij de Willink van Collenprijs. Dit kleine werk op papier is dus een vroeg getuigenis van een kunstenares op het toppunt van haar eerste bloei, ver van huis, en volledig zichzelf.

Haar werk werd vaak in het kader van de Joffers beoordeeld, terwijl zij weldegelijk een eigen stijl ontwikkelde — mede gevormd door de vele reizen die zij maakte.  Dit gouache is daar een vroeg en treffend bewijs van: het is geen atelier­werk, het is een blik op de wereld.

Gesigneerd linksonder: B. Westendorp-Osieck.

De oude krant achter de lijst dateert het werk ca. 1913–1914.